Ana Sayfa Ekonomi Yeni Ekonomi Programı'na Dış Ticaret Yönünden Bir Değerlendirme

Yeni Ekonomi Programı’na Dış Ticaret Yönünden Bir Değerlendirme

Piyasaların uzun zamandır beklediği, eski adıyla “Orta Vadeli Plan” yeni adıyla “Yeni Ekonomi Programı” 20/09/2018 tarihinde açıklandı. Program 2019-2021 dönemini kapsamaktadır. Program “Dengelenme, Disiplin ve Değişim” olmak üzere üç temele dayandırılmıştır.

Bu üç temel aslında programın hedefleri hakkında fikir vermektedir. Türkiye ekonomisinde özellikle son dönemde yaşanan çalkantılı durum bahsi geçen üç önemli temel ile çözüme kavuşturulmaya çalışılacaktır. Buna ek olarak; programı tanıtan Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın, Merkez bankasının bağımsız olduğuna ve istediği tedbiri özgürce uygulayabileceğini vurgulaması piyasalara güven verilmesi açısından son derece önemlidir.

Tablo 1’de Yeni Ekonomik Program’da yer alan 2017-2021 aralığında gerçekleşen ve hedeflenen temel ekonomik göstergeler görülebilmektedir. Tablo incelendiğinde ekonomik büyümenin 2019 yılı dahil olmak üzere azalacağı fakat sonraki dönemde artışa geçeceği görülmektedir. Enflasyon oranı 2018 yılında yüzde 20 seviyesinde gerçekleşecek iken, 2021 yılında yüzde 6 seviyesine gerileceği hedeflenmiştir.

Tablo 1: Yeni Ekonomik Programda Yer Alan Temel Ekonomik Büyüklükler Tablosu

Kaynak: Yeni Ekonomi Programı

Bu yazımda Yeni Ekonomi Programı’nın dış ticaret ile ilgili ortaya koymuş olduğu hedefleri ve gerçekleşme şansını değerlendirmeye çalışacağım. Öncelikle ihracatın 2017 yılında 157 milyar dolar seviyesinde iken, 2021 yılında 204,4 milyar dolar olarak gerçekleşmesi ön görülmüştür. 200 milyar dolar seviyesinin aşılması çok önemli bir hedeftir. Fakat bunu gerçekleştirmek için Türkiye ya yeni ihracat pazarları bulmak zorundadır veya özellikle teknoloji yoğun olmak üzere yeni ürünler üretip piyasaya sürmelidir. Bunu gerçekleştirmek kısa vadeden çok orta ve uzun vadede gerçekleştirilebilecek bir durumdur.

İthalat kalemine baktığımız zamanda ise; 2017 yılında 233,8 milyar dolar olarak gerçekleşmiş olan ithalatın, 2021 yılında 267,0 milyar dolara yükseleceği öngörülmüştür. Bu ön görünün gerçekleşmesi, Türkiye’nin ihracatının, ithal ürünlerine bağlı olması sebebiyle zor iken; artan döviz kurları ve düşeceği öngörülen büyüme oranları sebebiyle gerçekleşebilir görünmektedir.

Programı incelerden en çok dikkatimi çeken “Net ihracatın büyümeye olan katkısı” kısmı oldu. Net ihracat kısaca “Net İhracat=Toplam İhracat-Toplam İthalat” formülüyle hesaplanır. 2017’de 0,1 olan bu oranın, 2018 yılında 1,4 gibi bir orana sıçrama yapacağı, 2019 yılında 1,5 seviyesine yükseleceği fakat 2020 yılında 0,2 seviyesine düşeceği hedefler arasında yer almaktadır.  Gerçekleşmesi öngörülen bu büyük artış ve azalışların sebebi programda yer almamaktadır. Fakat basit bir iktisat bilgisiyle diyebiliriz ki, bu durum ihracatın artması ve ithalatın azalması şeklinde gerçekleşebilir. Bir ülke ihracatını üç şekilde arttırabilir;

  • İhracat yapabileceği yeni pazarlar bulur,
  • Hiç bir ülkede üretilmeyen yeni bir ürün piyasaya sürer (Bu ürün talep esnekliği düşük veya teknoloji yoğun bir ürün olabilir)
  • Yerli parası, yabancı paralar karşısında değer kaybeder, böylece ihraç malları daha ucuz hale gelirken ithal mallarını daha pahalı hale gelir.

Saymış olduğum ilk iki madde çok kısa bir vadede gerçekleşmesi zor durumlardır. Çünkü insanlar genellikle tüketim kalıplarını ve tükettiği ürünleri hemen değiştiremezler, ülkelerde buna benzer bir eğilim içindedirler. Yeni ürün üretip piyasaya sürmek ise; o ürünün tanınması, bireylerde onu tüketme alışkanlığı edinilmesi ve kısa sürede yepyeni bir ürünün icat edilmesi vb. açılardan güçtür.

O zaman Türkiye’nin ihracatını artırıp, ithalatını azaltmak için elinde tek bir seçenek kalmaktadır: Türk Lirasının değer kaybetmeye devam etmesi…

Sonuç olarak; Yeni Ekonomi Programı hedeflerin belirlenmesi yönünde yapıcı ve olumludur. Fakat  dış ticaret açısından belirlenen hedeflerin bu kadar kısa sürede gerçekleşmesi zor görünmektedir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Son Eklenenler

CV Devri Kapanıyor Mu

CV Hazırlama Bitti! Hayatınızın hiçbir alanında CV hazırlamamış insanlara şahit oldunuz mu? Ne olduğunu dahi...

Kendinizi Beş Yıl Sonra Nerede Görüyorsunuz?

İş hayatının en basit ve klişe sorularından birisi olan “Kendinizi beş yıl sonra nerede...

Bayilik Alarak İş Kurmak Mantıklı mı

İş hayatına atılıp iş kurmak isteyenler genellikle ilk olarak bir markanın, firmanın bayiliğini alarak...

Borsa’da Yabancı Takas Oranı ve Önemi

Borsa'da işlem yapanların yakından takip ettiği yabancı takas oranı borsanın yönü hakkında önemli veriler...