Ekonomi

Para Lazım – FÖŞ yazdı: Büyüyen iktisat mi, TUIK’in burnu mu?

Parapik sunar ;

Başımda fikirler o denli bir çakışıyor ki, içerde sürtüşmeden yangın çıkacak nerdeyse. İklim felaketinin kapıya geldiğine dair  makalem hazır, birinci sağanak yağmuru bekliyor. “Nasıl bölgesel güç olunur?” üzerinde çalışıyorum. “TCMB sittin sene faiz indiremez” de üretim süreci başladı, prototip ve istekli denek bulma basamağına geldim. Lakin yazamıyorum. Zira Saray’ın bir Elon Musk’ı var, her gün ortaya zehirli bir fikir atıp ülkeyi darmadağın ediyor. Ondan sonra, basın ve müşterilerden gelen telefonlar susmuyor. Daha da berbatı, başımda Erdoğan’ın kelamlarının tahlili durmuyor. Hani derler ya, “bir lider kuyuya taş atar, 50 ekonomist çıkartamaz” diye.

Vardığım sonuç şu, bu iktidar palavraya o kadar alıştı ki, artık yanlışsız söylemeyi unuttu. Palavra, Saray’dan çıktı, devletin en alt kurumlarına, bayan cinayeti işleyenlere, din beşerlerine kadar yayıldı. Ulan, 30 yıldır makale yazarken kaynak ve sayı uyduruyorum, ben bu kadar palavra söylemedim ya.

Yılbaşından bu yana söylenen BÜYÜK palavralara örnekler vereyim:

$128 milyar FX rezervi ne oldu?  Kerim Rota tiye almış

Sedat Peker’i tanımayız.

Dünyada salgın esnasında halkına en fazla mali yardım dağıtan devletiz.  Karşılığı Uğur Gürses vermiş,

Uğur Gürses: Kredide ‘dev’, direkt dayanakta ‘cüce’

Babalar üzere faiz indireceğiz.

Karşılığı Murat Uzman vermiş:  Faiz mazeret, Erdoğan “kontrol bende” deme gereksiniminde

“İşe bir açıdan baktığınızda şu yoruma varmak mümkün: CHP ve GÜZEL başta olmak üzere muhalefet eza içindeki esnafa, üreticiye, çalışana, işsize hitap ettikçe Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan AK Parti’nin dayandığı oy tabanının, bilhassa de esnaf tabanının erimekte olduğunu gördü. Esnafın tek probleminin yetersiz pandemi takviyeleri, ekonomik sakinlik, alım gücünün düşmesi değil de faiz olduğunu düşündüğü için de dayanamadı, Merkez Bankasına faiz düşürme baskısı yaptığını övünülecek bir şeymiş üzere söyledi.

TRT’nin 1 Haziran’daki canlı yayınında söylediklerinden kelam ediyorum…..”

Bunlar cehalet, inat ve eblehlikten kaynaklanan ve hepsi de halkımızın canına, sıhhatine ve malına malolan tek seferlik yanlışları örtmek için söyleyen mega-yalanlar.

Her hükümet palavra söyler. Hatta, esas misyonları budur derim ve onları yargılamam da. Fakat, halktan birtakım acı gerçekleri saklamak için, ortaya çıkarılması güç gerçeklerin üstünü örtmek affedeilebilir. Velakin, herkesin gördüğü, kokladığı, elleriyle yokladığı, damağında tadını aldığı bir mevzuda gözlerinin içine bakarak “Yok, sen yanlış biliyorsun, o denli değil o” demek başka bir cüret. Bu palavraların her biri Erdoğan ve AKP’ye kamu oyu yoklamalarında çok değerliye maloldu.

blank

Size Metropoll’ın Mayıs anketini göstereyim (yukarda).  Millet İttifakı artık açık farkla önde. Ancak Optimar anketi bile AKP+MHP’yi %50’nin altında ölçüyor artık.  Düşünün, Optimar’ın Saray’dan daha az palavra söylediği bir ülke haline geldik. Bir  de Abdül Abi’yle, SABAH’ta çok beğendiğim ve büyüyünce yerini almak istediğim Mahmut Öğür Abi’yi imana getirsek, kişi başına düşen palavra oranı çok süratle düşecek.

Bir de daima tekrarlanan palavralar var. “Bölgesel güç olduk, herkes bizden korkuyor.”  “Yerli ve ulusal ekonomimimiz”, “hızla artan ihracatımız”, evet Mayıs dış ticaret açığı tekrar $4 milyarın üstünde. GSYH büyümesi de bunlardan biri. Natürel, GSYH’nin epidemi başladığından bu yana büyüdüğü filan yok. Size bunu ispat edeceğim. Lakin evvel Kemal Kılıçdaroğlu’na kulak verelim:

“Normalleşme başladı. İş yerlerini açtınız, aşılamada evvel iş yeri sahibi ve çalışanların aşı olması lazım. Ayrıyeten kiralar stopaj kalkmalıdır. İcralar ertelenmelidir. Kredileri en azından erteleyin. İktisat yüzde 7 büyümüş diyorlar. Bakkala, çalışana, esnafa sordum. “Ne büyümesi, hepimiz dertliyiz” diyorlar.

Kimler büyüdü? Beşli çete, onlar yüzde 40-50 büyüdüler. Devlete dolarla borç verenler de köşeyi döndü. Saray beslemeleri, onlar ihaleyle zati büyüyorlar. 4-5 maaş alanlar da büyümeden yararlandılar.

Tefeciler de büyüdü. Yüksek faizle devlete para verenler de büyüdü. Mafyanın keklediği siyasetçiler de bu işten düzgün para kazandılar. 83 milyon insan bir avuç bireye çalıştı”.

Nasıl büyüdük?  Bir, yıldan yıla üzere mevsimsellikten ötürü hiç bir mana tabir etmeyen %7 sayısını bir kenara koyalım. Son 12 ölçüm ayında GSYH büyümesi yalnızca %2.4  oldu. İKİ, aşağıdaki tabloya  âlâ bakın:

blank

İktisadın %2.4 büyüdüğü 12 ayda stok değişimleri %5.  Bu kalem birebir vakitte ölçüm kusurlarını da içeriyor: Yani, aslında iktisat %2.5 kadar daralmış da olabilir. Ya, da tüm büyüme aslında piyasada satılamayıp da depolarda biriken mal ve hizmetlerden kaynaklanıyordur.

Bakın, artık çok dikkat edin, bu tablo çok değerli.

blank

Tarım yılın birinci çeyreğinde %7.5, son bir yılda ise %4.8 büyümüş: Ulan, makarna, irmik ve bulgur ihracatını yasaklamış bir ekonomiyiz. Resmi raporlara nazaran 42 vilayette kuraklık var. Nasıl oluyor da tarım bu kadar süratli büyüyor ya?  Alın bu tabloyu, Türkiye’nin her hangi bir vilayetinde her hangi bir çiftçiye gösterin, yalnız dikkatli olun, elinde kazma yahut tırmık olmasın. Haşat eder sizi ya.

Lakin bunlar ufak tefek, teferruat sayılacak “ölçüm hataları”. Asıl kazık enflasyonun eksik ölçülmesinden kaynaklıyor. GERÇEK ulusal gelir nasıl ölçülür? Çok kolay bir formül sunuyorum.

GERÇEK GSYH =

Ölçüm devrinde satılan tüm mal ve hizmetlerin son kıymeti

Ölçüm periyodunda fiyat değişimi (dönemsel TÜFE)

Yani, toplam ciroyu bulup, TÜFE’ye bölersiniz.

Harbi ekonomistler, lütfen bana zincirleme hacim endeksleri, stok değişimi ve dış alem gelirlerinden bahsetmesin. Biliyoruz, biz de iktisat okuduk (gazetelerde filan).  Biraz sonra yazacaklarımın doğruluğunu etkilemiyor bu ayrıntılar.

Artık size enflasyonu eksik hesaplamanın GERÇEK GSYH’yi nasıl Pinokyo’nun burnu üzere büyüttüğünü göstereceğim:

Nominal GSYH =  120  (yani bir periyotta nominal GSYH %20 büyüdü)

Ölçülen enflasyon:  %10, yani 1.1

Gerçek enflasyon:  %20, yani 1.2

TUIK siz derki:  120/1.1  =  109

Yani GERÇEK büyüme %9 oldu

Halbuki, işin gerçeği şudur:

Gerçek GERÇEK GSYH:  120/1.2 = 100

Gerçek  büyüme “0”dır.

Bir ülkede, ekonomist denen homo sapiens varyantı, her gün çarşı pazarda, otomobiline akaryakıt alırken, Internet’e ödediği fiyattan, abone olduğu mecmuanın artan fiyatından enflasyonun eksik ölçüldüğünden şüphelenecek kadar dahi analitik zekay sahip değilse “vay be, ne büyüme ama” diye rapor muharrir.    Hükümetin en önemli işlevinin palavra söylemek olduğunu bilip bilimsel şüphecilik barsaklarına işlemiş bir “ortam ekonomisti”     ise işsiz kalır, YouTube görüntüsü çeker.

Websitemi ziyaret edin, link bile verdim ya,

Facebook sayfam da ilginizi çekebilir

Kartvizitinde  “ekonomist”      unvanı taşıyanlar hatırlasın diye:   YENI GSYH SERILERININ GETIRDIĞI FARKLILIKLAR VE SORUNLAR*

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu