Enflasyon Nedir ve Enflasyon Oranı Nasıl Hesaplanır

0
328

Enflasyon

Bu yazımızda enflasyon nedir açıklayacak ve her ay açıklanan enflasyon oranı nasıl hesaplanır ve hesaplama yöntemleri nedir bilgi vermeye çalışacağız. Çünkü enflasyon bir ekonomideki istikrarsızlığın temel kaynaklarından biridir. Doğrudan halkı etkiler paranın değeri ve alım gücü üzerinden tüketicileri ve türevleriyle üreticiyi etkiler.

Enflasyon Nedir

Enflasyon, fiyatlar genel düzeyindeki sürekli görünen artıştır. Öncelikle bunu netleştirmekte fayda var tüm malların değil de fiyatlar genel düzeyi denilen yani enflasyon sepetindeki malların ortalama bazda (kimisi artarken, kimisi düşebilir) yükselmesini ifade eder. Bir diğer husus ise bunun devamlılık göstermesi olayıdır. Anlık değişimlere bağlı olarak artan-azalan fiyat değişmeleri değil de süreklilik göstermesi esas olandır.

Enflasyon Türleri
Bilinen etkileyen belki bir çok değişken vardır. Temelde ise iki unsurun etkisi gözlemlenir: Talep ve Arz’a dayalı. Bunların temelini ise iktisada girişten hatırlayacağımız arz-talep kanunlarına dayanmaktadır. Talep Enflasyonu: Talebi artan malın veya hizmetin fiyatı yükselir prensibine dayanır. Belli bir üretim kapasitesinde üretim yapan ekonomide bu talebin üretimle desteklenmemesi durumunda ortaya çıkar. Ayrıca bir diğer tanım olarak paranın değerinin düşmesi olarak açıklarsak piyasadaki para bolluğu da neden olabilir. Toplam talebin artışı, Merkez Bankası’nın piyasaya fazla para sürmesi, kamu harcamalarının artması gibi nedenlerde neden olmaktadır. Bir diğer etki ise maliyetlerden kaynaklanabilir. Üretilen malın ve ortaya konulan hizmetlerin maliyetlerinin artması fiyatlarını doğal olarak yükselterek fiyatlar genel düzeyinin artmasına sebep olacaktır.

Özellikle maliyete dayalı artışlarda hammadde, ara-malı, girdi fiyatlarındaki yükselişler daha çabuk etkileyecektir. Girdi fiyatlarının yükselmesinde de çeşitli faktörler rol oynamaktadır. Bizim ülkemiz açısından bakacak olur ithalat yoğunluklu üretimimiz genellikle dış etkilerden çok etkilenmektedir. Başka ülkelerdeki fiyat artışları doğrudan bize yansımaktadır. Buna ithal edilen de denilebilir. Bu noktada bir başka etki döviz kurlarından da gelebilir. Döviz kurlarındaki ciddi artışlar ithal ederek üretimini yaptığımız malın fiyatını bir anda yukarı çekerek artmasına sebebiyet verir. Döviz kurları ile enflasyon arasındaki ilişki buradan kaynaklanır.

enflasyon
enflasyon

Bazı farklı türleri:

ithal edilen, yurt dışından ithal edilen ürünlerin fiyatlarının artması sonucu fiyatların artması durumudur. Özellikle petrol ve enerji gibi sanayi üretiminin temelini oluşturan kalemlerde ithalata dayalı üretim yapılıyorsa bunların fiyatlarının yükselmesi yurt içindeki maliyetleri doğrudan etkileyecektir.

sürünen, bir diğer adlarıyla ılımlı ya da sinsi olarakta bilinir. Yıllık bazda genellikle yüzde 10 dan daha az ve belirli bir çizgide seyreden türdür. Kendini pek hissettirmese de etkisi azda olsa görünür.

hiper enflasyon, çok yüksek oranlardaki fiyat değişimleridir. Bu tanımın yapıldığı bir ekonomide kontrol edilemez seviyede fiyat artışları görünür. Yüzde 100’ün dahi çok üstünde artış sağlanarak paranın değerini tamamen kaybettiği görünür. Örnek vermek gerekirse ikinci dünya savaşı sonrası Almanya ve günümüzde (2018) Venezuela örneği verilebilir. Bu ülkelerde paralar balya balya dağıtılır taşınır ama satın alma gücü yoktur.

Enflasyon Oranı Nasıl Hesaplanır 

Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), tüketimi söz konusu olan bir çok mal ve hizmetin bir araya gelmesiyle oluşur. Bu oran hesaplanırken iki dönem arasında kalan sürede enflasyon sepeti denilen malların fiyatları derlenerek aradaki fiyat farkı hesaplanır ve ilan edilir. Bu işlem TUİK tarafından anket çalışması ile tespit edilir.

Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), Bu endekste yurt içinde üretilen ürünlerin fiyatlarındaki değişimi ölçmektedir. Genellikle sanayi, tarım, enerji gibi sektörleri yakından ilgilendirmektedir. Çeşitli araştırma ve analizler ile geleceğe dönük yorumunda her iki endekste oldukça önemlidir.

Ekonomi Üzerine Etkileri

Uzun yıllar enflasyon ile boğuşmuş bir ülke olarak sanırım etkilerinden en çok etkilenen ülkelerden birisiyiz. Çünkü Cumhuriyet tarihimiz boyunca enflasyon hep tartışılan ve çözüm üretilmek istenen bir konu olarak karşımıza çıkmıştır. Öyle ki her siyasi parti seçim döneminde ekonomi politikalarının başına enflasyonla mücadeleyi ve düşürülmesi için çalışılacağı yönünde söylemler dile getirilmektedir. Bunun için bir çok araştırma yapılmış, politikalar geliştirmiştir. Hatta Merkez Bankasının şuan ki temel amacı olan fiyat istikrarını sağlama doğrudan bunun sonucudur. Çünkü sadece fiyatları değil ekonomiyi ve diğer göstergeleri birlikte etkilemektedir. Başta paranın satın alma gücünün düşmesi olmak üzere işsizlik, maliyet artışları, durgunluk, ücretler, döviz kurları ve faiz oranları üzerinde ciddi etkisi vardır.

Cevap Ver

Yorumunuzu yazınız!
adınızı yazın