Dolarizasyon (Para İkamesi) ve Ekonomiye Etkisi

0
342

Ne zaman Türk Lirası değer kaybedip yapancı ülke paraları karşısında güçsüz duruma düşse akla gelen ilk dolarizasyon kavramıdır. Bu kavramı enine boyuna incelemeye çalışalım. Bakalım ülkemizde dolarizasyon ne durumda ve bu söylentiler ne kadar haklı.

Dolarizasyon

Dolarizasyon, bir ülkede yaşayanların yeri parayı terk etmek suretiyle tam ya da kısmi bir şekilde yabancı parayı tercih etmesi, kullanmasıdır. Bu kavramı iki başlık altında inceleyecek olursak ilki tam dolarizasyondur. Yani ülke olarak yerli parayı terk ederek yabancı bir parayı resmi para birimi olarak kullanması durumudur. Ülkemizde henüz bu durum yaşanmamış olup tarihte örneğini Avrupa Birliği üye ülkelerinin paralarını terk edip ortak bir para birimine geçmeleri gösterilebilir. Aslında o da yabancı para değil de yeni bir para birimi oluşturmaları açısından tam örnek gösterilmese de tarihte tam dolarizasyon örneği yaşayan ülkeler mevcut.

 

 

Bir diğer başlık olan ve Türkiye’de sık sık gündeme gelen ise kısmi dolarizasyondur. Temel düşünce aynı olup kısmen de olsa yabancı parayı tercih etmesidir. Yerleşikler yine alış verişte yerli parayı kullansa da asıl ticaret ve finansal yatırımlarda yabancı parayı tercih etmektedirler. Peki ama bu olgu neden gerçekleşir? Öncelikle bunu tercih etmelerindeki temel sebep şüphesiz enflasyondur. Çünkü enflasyon paranın satın alma gücünü ciddi oranda düşürdüğünden, enflasyon halindeki ülkelerde yatırımcılar kendilerini korumak için tercih ederler. Özellikle uzun vadeli yatırım ve tasarruflarda paranın değerini enflasyona karşı korumak için veya devalüasyon benzeri yapancı paralar karşısında değer kayıplarının önüne geçmek için bu yöntemi tercih ederler. Sadece finansal yatırım boyutu ile değil ticarette de yabancı para birimi kullanımı yaygınlaşır.

Dolarizasyon’un ülke ekonomisine ve geleceğine etkisi nasıldır?
Şüphesiz yüksek ve sürekli enflasyon ile başlayan bu olgu henüz kaynağından dolayı istenmeyen bir durum olduğu aşikardır. Özellikle ülkemiz gibi fiyat istikrarını hedef edinmiş şekilde işleyen ekonomilerde bu durumun tam kontrol edilememesi ve üstüne bir de yerli paranın değer kaybetmesi iki olumsuzluğu birlikte getirmektedir. Böyle durumlarda yerli paranın tercih edilmemesi ise bir başka sorunu doğurmaktadır. Burada en büyük sorunu Merkez Bankası yaşamaktadır. Çünkü doğrudan resmi paranın kontrolü, müdahalesi, paranın değerini koruma ile dalgalı kur rejimi olması dolayısı ile döviz fiyatlarına müdahale gerekliliğinden dolayı işi daha da zorlaşmıştır. Daha fazla para bassa dahi (çözüm olmadığını belirtelim) yerli para tercih edilmediğinden yeterince etkisi olmayacaktır.

Çok kısa özetlemek özetleyelim. Dolarizasyon, yüksek enflasyonun olduğu, para birimin değer kaybettiği ve ekonomide belirsizliklerin olduğu ortamda görünerek ülke ekonomisinde para ve maliye politikalarında etkinsizlik yaratabilir.

Cevap Ver

Yorumunuzu yazınız!
adınızı yazın