Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile devlet yapılanmasında köklü değişikliklere gidildi. Birçok kurum lağvedilirken bazıları birleştirildi ve bazıları da yeni kuruldu. Hep bildiğimiz bürokrasiden çok farklı bir bürokrasi var artık karşımızda. Henüz bürokrasinin kendisi bile adapte olamadı ve ülke olarak yeni sisteme alışmamız biraz zaman alacak gibi görünüyor.

Bu süreçten elbette ekonomi kurumları da nasibini aldı ve belli değişimler geçirdi. Cumhurbaşkanlığı Hükümet sisteminde “daha az bürokrasi, daha hızlı karar alma süreçleri” mottosuyla bakanlık sayısı 26’dan 16’ya düşürülürken ekonomiyle alakalı bakanlık sayısı da 3’e düşürüldü. Yeni sistemde ekonomi yönetimi açısından nelerin değiştiğinden, yeni kurulan ve birleştirilen kurum ve kurullardan bahsedeceğiz.

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI

Yeni sistemin radikal değişikliklerinden bir tanesi müsteşarlıkların kaldırılması oldu. Hepimizin zihninde önemli yer eden müsteşarlıklar artık yok. Bu sebeple Hazine Müsteşarlığı da kaldırıldı ve Maliye Bakanlığı ile birleştirilerek “Hazine ve Maliye Bakanlığı” kuruldu. Eski sistemde vergiler Maliye Bakanlığı tarafından toplanır ve Hazine hesaplarında tutulurdu. Hazine bir nevi kasa görevi görür devletin gelir-gider hesapları bu müsteşarlık tarafından yapılırdı. Yeni sistemde artık bu işlemler Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından tek elden yapılacak.

Diğer bir radikal değişiklik bütçenin hazırlanması konusunda oldu. Eski sistemde kamu bütçesi hazırlanmasından Maliye Bakanlığına bağlı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü sorumluydu. Yeni sistemde bu görev Cumhurbaşkanlığı bünyesinde kurulan Strateji ve Bütçe Başkanlığına devredildi. Artık yeni sistemde kamunun bütçe planlaması Cumhurbaşkanlığınca yapılacak.

TİCARET BAKANLIĞI

Yeni dönemde yine Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Ekonomi bakanlığı “Ticaret Bakanlığı” adı altında birleştirildi. Eski sistemde Ekonomi bakanlığı Türkiye’nin ithalatı, ihracatı ve genel olarak dış ticareti ile ilgilenirken, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ise gümrük tarifelerinin belirlenmesi, uygulanması ve gümrük denetimlerinin yapılması ile ilgiliydi.

SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI

1961 Anayasasıyla beraber ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı gerçekleştirmek için 5 yıllık kalkınma planları hazırlanmaya başlandı. Bu planların hazırlanması ve etkin bir şekilde yürütülmesi için de Devlet Planlama teşkilatı kuruldu. 2011 yılında ise bu teşkilat aynı amaçlarla Kalkınma Bakanlığına dönüştürüldü. Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde ise bu bakanlıkla Bilim, Sanayi ve Teknoloji bakanlığı birleştirilerek “Sanayi ve Teknoloji” bakanlığı kuruldu. Bu bakanlığın amacı ise yüksek teknoloji ile küresel ve prestijli markalar üreterek yapay zekada öncü, akıllı teknolojilerde lider, bilgiyi üretmede merkez bir ülke olmak olarak belirlendi.

MERKEZ BANKASI

Merkez bankasının görev ve yetkilerinde herhangi bir değişiklik olmadı. Ancak Merkez Bankasının yöneticileri ile ilgili bazı değişikliklere gidildi. İlk değişiklik görev süreleri hakkında oldu. Eski sistemde Merkez Bankası Başkanı, Başkan Yardımcıları ve Para Piyasası Kurulu üyeleri 5 sene görev yapmaları için seçiliyordu. Yeni sistemde bu süre 4 yıla düşürüldü.

İkinci değişiklik ise Merkez Bankası Başkanının atanması ile ilgili oldu. Daha önceden Merkez Bankası Başkanı Bakanlar Kurulu tarafından atanıyordu. Artık direk Cumhurbaşkanı tarafından atanacak ve Cumhurbaşkanı görevden ayrıldığında Merkez Bankası Başkanı da görevden ayrılmış sayılacak. Ancak Cumhurbaşkanı gerekli gördüğü durumlarda Merkez Bankası Başkanını görev süresi dolmadan görevden alabilecek. Önceki sistemde Merkez Başkanının ve Başkan Yardımcılarının görevden alınması yasada yazılı haller dışında pek mümkün değildi.

Son değişiklik ise Para Politikası Kurulu üyeleri hakkında oldu. Önceki sistemde PPK üyeleri başkan, dört başkan yardımcısı, Banka Meclisinin kendi arasından seçtiği bir üye ve Başkanın önerisi üzerine müşterek kararla atanan bir üyeden oluşuyordu. Yeni sistemde PPK üyeleri artık ilgili bakanın önerisi üzerine Cumhurbaşkanlığı onayıyla atanacak. PPK üyesi olabilmek için ilgili alanda 10 yıl çalışmış olma şartı da 5 yıla indirildi.

 

OFİSLER, KURULLAR VE BAŞKANLIKLAR

Hali hazırda var olan başkanlıklar Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlanırken, bazı müsteşarlıklar ve teşkilatlar başkanlığa dönüştürüldü ve bazı başkanlıklar da yeni kuruldu. Örneğin Milli Savunma Müsteşarlığı, Milli Savunma Başkanlığı oldu. Başkanlıkların ekonomiye etkisi yazının başında da belirttiğimiz gibi bütçe hazırlama görevinin Cumhurbaşkanlığına bağlı yeni kurulan Strateji ve Bütçe Başkanlığına verilmesiyle oldu. Bundan böyle bütçe bu başkanlık tarafından hazırlanacak.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemiyle beraber hayatımıza giren ofisler ve kurullar doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı çalışacaklar ve hükümet politikalarını belirleyecekler. Bu bağlamda Finans, İnsan Kaynakları, Dijital Dönüşüm ve Yatırım olarak 4 ofis ve Bilim, Teknoloji ve Yenilik Politikaları, Eğitim ve Öğretim Politikaları, Ekonomi Politikaları, Güvenlik ve Dış Politikalar, Hukuk Politikaları, Kültür ve Sanat Politikaları, Sağlık ve Gıda Politikaları, Sosyal Politikalar ve Yerel Yönetim Politikaları olarak 9 kurul kuruldu. Bu kurullar arasından Ekonomi Politikası Kurulunda ekonomiye yön verecek politikalar hazırlanacak.

Cevap Ver

Yorumunuzu yazınız!
adınızı yazın