1980 Sonrası Dışa Açılma Dönemi

0
258

Türkiye ekonomisi 1980’lerin başında, döviz sıkıntısı yüzünden ödeme güçlükleri yaşayan, dış ticaret dengesi açık veren, sanayi üretiminde aksaklıklar yaşayan, işsizlik ve enflasyonu bir arada yaşayan sorunlu bir yapı göstermektedir. (Seymen D. A., 2009, s. 27) Bu olumsuz tablo uygulanan ithal ikameci sanayileşme politikasının sorgulanmasına neden olmuştur. Sonuç olarak “24 Ocak 1980 Kararları” olarak adlandırılan Türkiye ekonomisini daha dışa açık bir çizgiye çeken kararlar alınmıştır. Alınan kararların iki ana sebebi olduğu söylenebilir; Birincisi ekonominin merkezden yönetilmesi yerine serbest piyasa koşullarının Türkiye ekonomisine hakim kılınması, İkincisi ise, ithal ikameci kalkınma stratejisinin yerini ihracata dayalı kalkınma stratejisinin benimsenmesidir.

24 Ocak 1980 İstikrar Kararları ile uygulamaya konulan programın ana hatları; fiyat kontrolü uygulaması sona erdirilmiş ve fiyatların kontrolünü ve belirlenmesini sağlayan Türk Parasının Kıymetinin Korunması Hakkındaki 19 Sayılı Karar ve ilgili tebliğler yürürlükten kaldırılmıştır. %32,7’lik bir devalüasyona gidilmiş ve kurun günlük olarak ilan edilmesi kararlaştırılmıştır. Devletin ekonomideki payının azaltılması amaçlanmıştır. Tarım ürünlerinde destekleme alımları sınırlandırılmıştır. Kamu İktisadi Teşekküllerinin (KİT) ürünlerinin fiyatlarının serbest piyasa tarafından belirlenmesi için tedbirler alınmıştır. Yabancı sermaye yatırımları teşvik edilmiş, döviz piyasası üzerindeki kısıtlamalar kaldırılmış, faiz oranları serbestleştirilmiş ve döviz alım satımı serbest bırakılmıştır. Ocak 1981’de alınan karar ile ithalat kotaları azaltılmış, 1984 yılında ise ithalat rejimi ve kotaları tamamen kaldırılmıştır. İhracatın artırılması için ise, ihracatçıya düşük maliyetli kredi verilmesi, ihracat karşılığı gümrük muafiyetli ithalat imkanı ve en önemlisi ise serbest bölgelerin kurulması için düzenlemeler yapılmıştır. Alınan kararlar ile Türkiye ekonomisinin dünya ekonomilerine entegre edilmeye çalışıldığı söylenebilir. (Hepaktan C. , 2008)

Alınan kararlar dış ticaretin gelişmesinde olumlu etki yapmıştır. Özellikle ihracatta önemli sayılabilecek artışlar 90’lar başına kadar görülmüştür. Fakat ithalatta artışını sürdürmüştür. 1990’lı yılların başında dünya ekonomisinde yaşanan durgunluk ve yaşanan Körfez savaşı gibi dış faktörler ve yüksek enflasyon, kamu açıkları, artan iç ve dış borçlar vb. sorunlardan dolayı 1994 Ekonomik krizi yaşanmış ve 5 Nisan Kararları ile ekonomik istikrar sağlanmaya çalışılmıştır.

Şekil 3.5’te 1980-1995 dönemi dış ticaret verileri verilmiştir. Veriler incelendiğinde 24 Ocak Kararlarının dış ticarette olumlu etki yaptığı görülebilir. 1980 yılında ihracatın ithalatı karşılama oranı %36,8 iken, kriz yılı olan 1994’te %77,8 düzeyine erişmiştir. İhracat ise 1980’de 2 milyar dolar seviyesinde gerçekleşirken, 1995 yılında 21 milyar dolar seviyesine erişmiştir. Yani yaklaşık 10 kat artmıştır. İthalat ise 1980’de 7 milyar dolar seviyesindeyken, 1995 yılında 35 milyar dolar gerçekleşerek yaklaşık 5 kat artmıştır.

Cevap Ver

Yorumunuzu yazınız!
adınızı yazın